Voorstel tot herziening van de Grondwet

Nieuw voorstel om recht op zwangerschapsafbreking te verankeren

Kamerlid Carmen Ramlot c.s. (Les Engagés) dienden op 7 januari bij de Kamer van Volksvertegenwoordigers een voorstel van verklaring in "tot herziening van titel II van de Grondwet, teneinde een artikel in te voegen dat het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking waarborgt".

Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven

Volgens de indieners van het voorstel kan men niet stellen dat het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking wordt beschermd door de rechtspraak van het Belgische Grondwettelijk Hof, zelfs niet via rechtspraak inzake het in artikel 22 van de Grondwet vervatte recht op eerbiediging van het privé en het gezinsleven. Het Grondwettelijk Hof heeft zich nog nooit over een beperking ter zake hoeven uit te spreken, waardoor uit arresten geen enkele waarborg kan worden afgeleid.

Bescherming door een wijziging van de Grondwet

 In wezen zal het recht op daadwerkelijke toegang tot vrijwillige zwangerschapsafbreking zonder enige twijfel beter beschermd zijn wanneer het in de Grondwet wordt vermeld, vinden de indieners. Tot nu toe heeft men twee manieren gevonden waarop het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking in de Grondwet kan worden vastgelegd.

De eerste manier bestaat erin een nieuw lid in te voegen in een bestaande bepaling (artikel 22 of 23 van de Grondwet).

De lijst van de bepalingen van de Grondwet die kunnen worden herzien krachtens de verklaring tot herziening van de Grondwet van 9 juni 2024, laat de wetgevende assemblees van deze legislatuur vooralsnog echter niet toe het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking in de Grondwet op te nemen zonder artikel 195 van de Grondwet te overtreden, wat een gevaarlijk precedent zou scheppen.

Onlangs verwierp onder meer Les Engagés in de Kamercommissie voor Grondwet en Institutionele Vernieuwing om deze redenen een dergelijk voorstel tot herziening van artikel 22 van de Grondwet met het oog op de erkenning van het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking (zie Artsenkrant 7/1/2026).

Herziening van titel II van de Grondwet

Als tweede manier wordt daarom het invoegen van een nieuw artikel in titel II van de Grondwet naar voren geschoven. Om deze reden wordt het voorstel van verklaring ingediend waarvan het enige artikel luidt: ‘De Kamers verklaren dat er redenen zijn tot herziening van titel II van de Grondwet, teneinde een artikel in te voegen dat het recht op vrijwillige zwangerschapsafbreking waarborgt’.

Titel II van de Grondwet luidt: De Belgen en hun rechten.