Maaike Van Overloop

Twintig jaar Domus Medica

Dr. Maaike Van Overloop, voorzitter Domus Medica

Tien jaar geleden stond ik hier ook, sprekend over een kantelmoment, een nieuw elan voor de huisartsgeneeskunde. Een moment waarop we er als vereniging stonden en de toekomst ons tegemoet lachte. 

Vandaag zijn we een gezondheidscrisis verder en hebben we het als beroepsgroep hard te verduren gehad. Niet alleen stonden we echt letterlijk op de eerste rij om de stroom op te vangen en het tij te keren, we hadden ook geen tijd of ruimte over om te bouwen aan wat er echt toe doet.  En toch… De huisartsgeneeskunde van vandaag is wél sterker dan ooit. Complexer en uitdagender maar ook veel boeiender dan 20 jaar geleden. En hoewel we allemaal onze verschillen hebben, groeit dat wat ons bindt terug tussen ons: de liefde voor onze patiënten, het gevoel iets te betekenen in hun leven, de passie van huisarts te zijn tussen en met de mensen om wie we geven.

Sterke, toekomstgerichte eerstelijnszorg

20 jaar Domus Medica. 20 jaar inspanningen, groei en samen bouwen aan een sterke en toekomstgerichte eerstelijnszorg. Niet gewoon huisartsgeneeskunde meer, maar echte volwaardige eerstelijnszorg. Huisartsen staan niet langer alleen.

Eerder dit jaar sprak ik over hoop, vertrouwen en perspectief. Niet alleen voor de eerste weken van 2026, maar voor de komende jaren. Na de inspanningen tussen 2020 en 2023, het gemorrel en de boosheid in 2024 en 2025, belooft 2026 een bijzonder jaar te worden, een nieuw kantelmoment. Laten we vieren  wat we samen bereikt hebben en bouwen aan onze eigen toekomst.

Twintig jaar Domus Medica betekent twintig jaar waarin huisartsen elkaar vonden als collega’s én als gemeenschap. Wij hebben samen de stem van de huisartsen versterkt, hebben elkaar gesteund in moeilijke tijden en hebben altijd vastgehouden aan wat ons verbindt: de overtuiging dat iedereen recht heeft op gepersonaliseerde, kwaliteitsvolle en betaalbare eerstelijnszorg, met zorgverstrekkers die met goesting hun job doen.

Van Zorgmodel 2020 ...

We hebben de afgelopen jaren niet alleen gereageerd op wat er gebeurde. We hebben eerst met Zorgmodel 2020 mee vorm gegeven aan de toekomst van huisartsgeneeskunde in dit land. We hebben op die manier een visie voor het RIZIV verkregen die uiteindelijk leidde tot gezondheidszorgdoelstellingen. Vandaag kunnen we daarin lezen dat de eerstelijnsgezondheidszorg moet versterkt worden. We hebben onze patiënten sterker gemaakt, gezondheidsvaardigheden aangeleerd en zo ruimte gegenereerd voor de complexere vragen op hun pad.

Domus Medica is altijd een organisatie geweest die praktijk en beleid verbindt, een organisatie die de nuance zoekt in plaats van de polariteit — een organisatie die constructief meedenkt en meewerkt. Vandaag mag dat met trots worden gezegd.

... naar Huisarts 2030

Een volgende belangrijke mijlpaal van de voorbije jaren was de ontwikkeling van het visiedocument ‘Huisarts 2030’. Dit document is opnieuw geen abstract manifest. Het is een strategisch kompas dat de collectieve stem van huisartsen weerspiegelt, een visie die gedragen wordt door huisartsen zelf. 

• Een huisarts als familiearts voor alle generaties en dicht bij de mensen, iemand die zorg op maat levert met oog voor het verhaal van de patiënt.
• Een huisarts die werkt met een enthousiast team, een team dat samen nadenkt, samen beslist en samen bijdraagt aan gezondheid in de gemeenschap. 
• Een beroep dat niet alleen geneest, maar ook verbindt, verheldert en versterkt. 

Ook dit is geen streven op papier. Het heeft al geleid tot daadkrachtige realisaties op korte en lange termijn. Opleidingen, praktische ondersteuning, taakdelegatie, digitale innovatie, samenwerking binnen zorgnetwerken. Daarmee verbindt het wat we vandaag al doen met wat we morgen willen bereiken.

Vandaag bevinden we ons in een periode waarin de eerstelijnszorg onder druk staat. De uitdagingen lijken soms niet meer te overzien: wachtlijsten, werkdruk, een gebrek aan huisartsenuren door administratieve overbelasting of talrijke zieken met de vraag naar een attest van korte duur.  Patiënten die moeilijk een vaste huisarts vinden, vergroten de druk op de huisartsenkringen. Dat is niet leuk, het vergt ook moed om daar elke keer opnieuw mee om te gaan. Maar als huisartsen weten we dat de realiteit ons niet lamlegt — ze houdt ons scherp en bij de zaak, ze daagt ons uit om creatief te blijven nadenken en samen te werken.

Niet klagen in de marge

En dat is precies wat Domus Medica doet: we gaan niet in de marge staan klagen over hoe het vroeger beter was of dingen boven ons hoofd beslist worden. We zitten mee aan tafel, we spreken mee, maar vooral, we bouwen mee. Wanneer we kijken naar het overleg met de ziekenfondsen, de medicomut, dan zien we dat de Alliantie Artsenbelang – Domus Medica (AADM) bij de laatste medische verkiezingen het meeste vertrouwen van huisartsen kreeg. Daarmee vertegenwoordigen we de positieve kijk van artsen op de toekomst van de geneeskunde, en staat onze gezamenlijke visie stevig.

Toegegeven, het is niet altijd evident om die toekomst en dat beeld te zien. Maar het huidige akkoord tussen artsen en ziekenfondsen benoemt dankzij ons de noodzaak om de eerste lijn te versterken, erkent de inspanningen van huisartsen achter de schermen in hun dagelijks werk, en maakt duidelijk dat vrijgekomen middelen vooral moeten worden aangewend voor het overleg dat huisartsen zo vaak voeren.

Door die samenwerking binnen AADM en met de andere partners brengen we het perspectief van de huisartsen rechtstreeks en actief in de beleidsruimte. Het is niet altijd eenvoudig, het is een traject van vallen en opstaan, maar we blijven geloven in constructief engagement omdat dat het resultaat oplevert dat onze patiënten én onze collega’s verdienen. 

Eed van Hippocrates

15 jaar geleden verwees ik in de opening van de Dag van de Huisarts naar de eed van Hippocrates. Vandaag doe ik dat opnieuw: In het medisch beroep dat ik beoefen, beloof ik dat ik mij naar best vermogen zal inzetten voor een kwaliteitsvolle geneeskunde, ten dienste van de medemens en de samenleving. En verder: Ik zal verantwoord omgaan met de middelen die de maatschappij ter beschikking stelt en ijveren voor een gezondheidszorg die toegankelijk is voor iedereen.

Als huisartsen blijven we trouw aan de kern van deze eed. Ze herinnert ons eraan dat geneeskunde ook een maatschappelijke opdracht heeft. Dat betekent dat we zorg dragen voor onze patiënten, maar ook bewust blijven van de middelen die een democratie onder financiële druk toekent aan de sociale zorg en de geneeskunde in het bijzonder. Doelmatig voorschrijven, zinvolle zorg bieden en keuzes maken die zowel menselijk als duurzaam zijn, horen daar onlosmakelijk bij. Het is precies die evenwichtsoefening, tussen nabijheid en verantwoordelijkheid, die de huisartsgeneeskunde zo sterk maakt, boeiend en uitdagend, en zo relevant houdt, vandaag én morgen

 Vandaag vieren we Domus Medica. Maar we vieren meer dan een datum op de kalender. We vieren:

• De veerkracht van onze gemeenschap van huisartsen
• De waarde van samenwerking
• De draagkracht van een positieve visie
• En de zekerheid dat we samen vooruit willen en kunnen

Wij hebben al veel bereikt, maar er wacht nog werk op ons. Niet uit alleen noodzaak. Maar uit ambitie en overtuiging. Want huisartsgeneeskunde blijft een beroep van betekenis, en Domus Medica is een beweging die met die betekenis vooruit wil, samen met haar leden en voor de medemensen.

Dank jullie wel voor jullie inzet, jullie vertrouwen en jullie bereidheid om samen te bouwen aan de toekomst. Laten we het feestjaar inzetten met trots, passie en visie én met een open blik naar de jaren die komen.

Integrale versie van de toespraak die Domus Medica-voorzitter Maaike Van Overloop op zaterdag 7 februari hield naar aanleiding van de twintigste verjaardag van Domus Medica. Tussentitels toegevoegd door de redactie.