Terug aan het werk: is een publiek-private aanpak nodig?

Op woensdag gaf AG Insurance details over haar Return to Work-programma dat wordt aangeboden als onderdeel van haar dekking voor gewaarborgd inkomen. De verzekeraar claimt een terugkeerpercentage van 70%. Benoit Halbart, Managing Director, Employee Benefits / Health Care en Aline Franssen, Health & Reintegration Officer, leggen uit.

Naast de wettelijke verplichtingen om werknemers te re-integreren (en de sancties) in het kader van de Terug Naar Werk (TNW) hervorming, biedt AG Insurance haar klanten de mogelijkheid om hun re-integratie op de werkvloer in eigen handen te nemen. De kostprijs ervan is vertrouwelijk, maar de aanpak is vernieuwend. Ze kadert in de doelstelling van het RIZIV - en van de regering - om 100.000 mensen terug aan het werk te krijgen.

Ongeveer 7,5% van de Belgische beroepsbevolking is momenteel langdurig arbeidsongeschikt is (meer dan een jaar); samen zijn dat meer dan 500.000 mensen. Daarnaast is 2,6% van de bevolking tussen 1 en 12 maanden arbeidsongeschikt. Tussen 2000 en 2023 is het aantal langdurig arbeidsongeschikten met 163% toegenomen.

"Tussen 2018 en vandaag is het aantal gevallen van burn-out met 71% gestegen, terwijl andere psychische aandoeningen met meer dan 30% zijn toegenomen."

Langdurige ziekte gaat echter over heel diverse maar specifieke kwalen. Naast een toename van ziekten veroorzaakt door rugpijn, zien we een explosie van psychische aandoeningen, bevestigt AG: tussen 2018 en vandaag is het aantal gevallen van burn-out met 71% gestegen, terwijl andere psychische aandoeningen met meer dan 30% zijn toegenomen.

AG merkt op: "Absenteïsme vertegenwoordigt een directe kost van ongeveer 1.580 euro per jaar per actieve werknemer (salaris en werkgeversbijdragen), waar nog eens 25% aan indirecte kosten bijkomt in verband met productiviteitsverlies en reorganisatie van het team. Werkgevers zijn ook onderworpen aan sociale boetes van 30% op het loon voor de tweede en derde maand arbeidsongeschiktheid.

AG's "Return to Work"-programma

AG lanceerde al in 2017 een gepersonaliseerd ondersteuningsprogramma, voornamelijk voor psychische aandoeningen (burn-out, depressie, stress).

Kenmerkend is een informele aanpak gebaseerd op dialoog en op vrijwillige basis (niemand wordt gedwongen). De aanpak gebeurt "op maat", aangepast aan het individu. Er wordt snel gereageerd (als er binnen 3 maanden geen contact is, daalt de kans op terugkeer immers tot 50%; na 8 maanden is dat nog maar 20%). Ten slotte is het doel een terugkeer op lange termijn waarbij terugvallen zoveel mogelijk wordt vermeden.

Het traject is vertrouwelijk, gratis voor de werknemer en anoniem. De verzekeraar communiceert geen follow-up aan de werkgever. Patiënten kunnen een beroep doen op therapeuten die door de verzekeraar zijn uitgekozen, zonder wachtlijst.

Het programma onderscheidt drie fasen: Recuperatie (weer tot rust komen en de batterijen opladen met psychotherapie, relaxatie, lichaamsbeweging,...);  Reactivering (stimuleren van vaardigheden zoals communicatie en stressmanagement, gebaseerd op een persoonlijke analyse); en Re-integratie (het wegnemen van belemmeringen om weer aan het werk te gaan, geleidelijke terugkeer, met kwaliteitsvolle opvolging en terugvalpreventie).

AG werkt samen met vijf multidisciplinaire partners: Workpace Options, Medic Centrum Turnhout, Human People, Clinique du Stress CES (Luik) en Pulso.

Opmerkelijke resultaten

Sinds 2017 heeft AG 12.000 trajecten aangeboden. Eén op de twee personen heeft toegestemd om mee te doen. 45% betreft gevallen van burn-out. Het bedrijf claimt een succespercentage (terugkeer naar het werk tijdens of na het traject) van 7 tot 8 mensen op de tien.

Net als in de officiële statistieken, merkt de verzekeraar een aanzienlijke toename op van het aantal gevallen onder jonge werknemers, rond de 30-35 jaar.

Gemiddeld gaan mensen na 4,6 maanden weer aan het werk. 82% van de deelnemers keert terug naar hun oorspronkelijke werkgever.

90% van de medewerkers die na dit programma weer aan het werk gaan, meldt geen terugval om psychische redenen binnen de zes maanden na afloop van het traject. ​

Hoe staat het met het wettelijke kader?

De federale overheid heeft een formeel plan ingevoerd (contacten na 4 weken, evaluatie na 8 weken, verplicht traject voor 6 maanden) met sancties.

AG pleit voor een betere koppeling tussen het informele en het formele. AG zou graag zien dat de inspanningen van werkgevers om informele oplossingen te implementeren (zoals Return to Work) worden erkend en dat de wettelijke sancties mogelijk worden verminderd.

Hoewel het programma van AG nog niet officieel erkend is, wordt het door ministers als Frank Vandenbroucke en David Clarinval erkend als een na te volgen voorbeeld. AG onderhoudt een dialoog met deze twee ministers.

Maar zodra de drempel van 6 maanden is overschreden, moet het verplichte formele traject nog worden opgestart. Dit leidt vaak tot een "Beslissing C" (de werknemer is in zorg en kan niet worden beoordeeld), "waardoor administratieve middelen worden verspild terwijl het voldoende zou zijn om te erkennen dat de persoon al in een effectief herstelproces zit".

Complementaire" formele en informele aanpak

AG is van mening dat de twee routes, formeel en informeel, elkaar in feite aanvullen.

""Een betere afstemming tussen informele programma's en trajecten die verplicht zijn geworden (de zogenaamde 'formele' trajecten) zou het systeem coherenter maken en meer voordelen opleveren voor de werkgever, de werknemer en de samenleving. Door meer erkenning te geven aan deze informele trajecten - die snel, flexibel en mensgericht zijn - kunnen we het wettelijke kader doeltreffender en duurzamer maken", zegt Benoit Halbart, Managing Director Employee Benefits / Health Care bij AG Insurance.

Wat gebeurt er als mensen het traject weigeren? Ongeveer de helft van de mensen wijst het aanbod af, vaak omdat ze al een eigen zorgtraject hebben of omdat ze zich nog te zwak voelen om een re-integratietraject te beginnen. Deze mensen vallen dan terug op het formele systeem.

VOOR WIE ? De dienst wordt systematisch aangeboden aan alle werkgevers die klant zijn bij AG en een arbeidsongeschiktheidsverzekering (gewaarborgd inkomen) voor hun werknemers hebben afgesloten. Momenteel biedt ongeveer 20% van de Belgische werkgevers dit type aanvullende dekking.  AG heeft een marktaandeel van meer dan 40% in dit segment.