Commissie: lidstaten bevoegd voor gewetensbezwaar tegen abortus
Het komt toe aan de lidstaten om het recht van zorgverleners te regelen om bepaalde gezondheidszorgdiensten - zoals zwangerschapsafbreking - op ethische gronden te weigeren. Dat zegt Europees Commissaris Lahbib namens de Europese Commissie.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Europees Parlementslid Nikos Pappas (The Left) stelde een parlementaire vraag aan de Europese Commissie over ‘Effectieve toegang tot legale abortusdiensten en het inroepen van gewetensbezwaar’.
Op 16 april gaf Europees Commissaris Lahbib namens de Commissie een antwoord op deze vraag.
Resolutie ‘Mijn Stem, Mijn Keuze’
De vraagsteller verwijst naar de resolutie van het Europees Parlement over het Europese Burgerinitiatief 'Mijn Stem, Mijn Keuze', die benadrukt dat er in de Europese Unie praktische barrières zijn voor toegang tot veilige abortusdiensten.
Een recent journalistiek onderzoek in Griekenland heeft vastgesteld dat een aanzienlijk aantal openbare ziekenhuizen geen abortusdiensten aanbiedt, hoewel abortus wettelijk is toegestaan.
Deze diensten worden niet geleverd vanwege gewetensbezwaren van artsen. In combinatie met het ontbreken van een functionerend verwijzingsmechanisme, vooral op eilanden en afgelegen gebieden, leidt dat ertoe dat vrouwen naar andere regio’s moeten reizen of zich moeten wenden tot private instellingen.
Lees ook: Europese Commissie beslist vandaag over burgerinitiatief rond veilige toegang abortus
Het ontbreken van effectieve toegang tot een wettelijke gezondheidsdienst op basis van woonadres of financiële middelen kan indirecte discriminatie inhouden en een kwestie van gendergelijkheid kan vormen, rekening houdend met de artikelen 21, 23 en 35 van het Handvest van de Grondrechten van de EU, evenals artikel 168(1) Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en principe 16 van de Europese pijler van de sociale rechten.
Pappas legde daarom drie vragen voor aan de Europese Commissie:
- Vindt zij dat gewetensbezwaren zonder effectieve alternatieve toegang tot abortus verenigbaar zijn met de verplichting tot gelijke toegang tot gezondheidszorg?
- Welke specifieke verplichtingen hebben lidstaten om in dergelijke gevallen een functionerend verwijzingssysteem te waarborgen?
- Is het de bedoeling van de Commissie om geografische verschillen in toegang tot wettelijke abortusdiensten binnen lidstaten te evalueren?
Lidstaten bevoegd voor regelen van gewetensbezwaar
In haar antwoord zei Eurocommissaris Lahbib dat overeenkomstig artikel 168(7) VWEU, de EU bij haar optreden de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de vaststelling van hun gezondheidsbeleid en voor de organisatie en levering van gezondheidsdiensten en medische zorg moet respecteren.
Het is daarom aan de lidstaten om het recht van zorgverleners om bezwaar te maken tegen het verlenen van bepaalde gezondheidszorgdiensten op ethische gronden, te regelen.
Zoals aangekondigd in de onlangs aangenomen Gendergelijkheidsstrategie 2026-2030 is de Commissie van plan om, met volledige eerbiediging van de Verdragen, een inventarisatie uit te voeren van praktijken en internationale kaders op dit gebied.
De Commissie wil ook de gezondheid van vrouwen beschermen door het gezondheidsbeleid van de lidstaten met betrekking tot de toegang van vrouwen tot seksuele en reproductieve gezondheid te ondersteunen en aan te vullen.
Het is ook de bedoeling een raamwerk en methodologie te ontwikkelen voor systematische gegevensverzameling om de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in dit verband te verbeteren.
