Frank Vandenbroucke
Actieplan voor betere ondersteuning van mantelzorgers
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke presenteert een actieplan dat mantelzorgers meer ademruimte moet geven. Doel: hun essentiële rol erkennen, administratieve hindernissen wegnemen en hen in staat stellen zich te concentreren op het belangrijkste: de begeleiding van hun kwetsbare naasten.
„Mantelzorgers vervullen een belangrijke rol in onze maatschappij. In België zijn er in totaal meer dan 30.000 erkende mantelzorgers, maar het aantal personen dat regelmatig informele zorg verleent, ligt nog een stuk hoger”, aldus minister Vandenbroucke. „Mantelzorgers zijn gewone mensen: partners, kinderen, ouders, buren of vrienden. Stuk voor stuk mensen die het beste van zichzelf geven om te zorgen voor anderen. Zorgtaken die ze combineren met hun job, naar school gaan, etc."
Om het werk van mantelzorgers te verlichten, gaf de ministerraad in februari een mandaat aan Frank Vandenbroucke om samen met de ministers Beenders, Clarinval en Simonet een actieplan rond mantelzorg uit te werken. Vandaag, op de
dag van de Mantelzorger, lanceert Vandenbroucke zijn plan. “Mensen die zorgen voor kwetsbare familie of vrienden zijn een cruciale schakel in de solidaire samenleving waarin we leven. Mantelzorgers zetten zich in voor anderen die hulp nodig hebben en we moeten dat koesteren”, aldus Vandenbroucke. “Mantelzorgers zorgen voor anderen. Wij moeten zorgen voor hen. Dat zijn we aan hen verplicht. Met het actieplan nemen we drempels weg en geven we mantelzorgers de ondersteuning die ze nodig hebben, zodat ze zich kunnen focussen op de zorg voor hun naaste zonder hier zelf aan onderdoor te gaan.”
Het plan steunt op vier pijlers: administratieve vereenvoudiging, informatietransparantie, flexibilisering verlof en gerichte ondersteuning en erkenning en zichtbaarheid.
Eenvoudigere administratieve procedures
De regering wil in de eerste plaats de officiële erkenning van de status van mantelzorger vereenvoudigen. De aanvraagformulieren zullen worden aangepast om onduidelijkheden weg te nemen. De minister wil ook de verschillende medische schalen verduidelijken die in de attesten worden vermeld en die voor gezinnen vaak moeilijk te begrijpen zijn.
Op termijn zou er ook een digitale procedure kunnen worden ingevoerd. Een andere belangrijke maatregel: wanneer de erkenning met sociale rechten wordt toegekend voor de begeleiding van een persoon met een blijvende aandoening, bijvoorbeeld een kind met een handicap, wordt deze automatisch verlengd.
Een centraal informatiepunt
Het plan beoogt ook een oplossing voor een bekend probleem: mantelzorgers weten niet altijd tot wie ze zich moeten wenden. Door de complexe verdeling van bevoegdheden tussen de verschillende bestuursniveaus is de informatie vaak versnipperd. De regering wil daarom een centraal en toegankelijk informatiepunt opzetten, waar alle nuttige informatie wordt gebundeld. Het is ook de bedoeling om mantelzorgers proactief te informeren zodra hun status is erkend, en hen door te verwijzen naar de hulp die bij hun situatie past.
Het plan voorziet ook in het onderzoeken van de mogelijkheid om een juridisch kader te creëren waardoor de mantelzorger, wanneer hij deel uitmaakt van het zorgteam, toegang krijgt tot de nodige en gedeelde gezondheidsgegevens van de persoon die hij begeleidt.
Flexibeler verlofregelingen
Het parlement heeft een wetsvoorstel goedgekeurd waardoor werknemers vanaf 1 juli mantelzorgverlof kunnen opnemen in periodes van ten minste één week, in plaats van de huidige minimumduur van één maand. Deze maatregel moet in overleg met de werkgever worden genomen.
Het plan legt ook de nadruk op de toegang tot eerstelijns psychologische hulp. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan jonge mantelzorgers, wier mentale en fysieke gezondheid volgens verschillende studies kwetsbaarder is dan die van jongeren die deze rol niet vervullen.
Mantelzorgers beter betrekken bij de zorg
De regering wil ook de erkenning van mantelzorgers in ziekenhuizen verbeteren. Er bestaan al instrumenten om hen beter bij de zorg te betrekken, maar deze worden nog te weinig gebruikt. De minister wil daarom de verspreiding en toepassing ervan stimuleren.
Ziekenhuizen zullen worden aangemoedigd om maatregelen te ontwikkelen waarmee ze, in hun eigen tempo, de toegang buiten de bezoekuren kunnen verruimen, deelname aan consulten kunnen bevorderen en instructies met betrekking tot de medische zorg beter kunnen overbrengen. Het doel is duidelijk: van de mantelzorger een echte partner in het zorgtraject maken.
Het begrip ‘mantelzorger’ zal ook worden opgenomen in het algemene medische dossier, met of zonder sociale rechten, via een selectievakje. Huisartsen zullen zo mantelzorgers beter kunnen identificeren, hen kunnen vragen naar hun situatie en hen, indien nodig, kunnen doorverwijzen naar de bevoegde diensten.
Een beleid voor de lange termijn
Frank Vandenbroucke kondigt ten slotte aan dat hij de situatie van mantelzorgers nauwlettend zal blijven volgen. Er loopt momenteel een studie van het KCE naar hun onvervulde zorgbehoeften. De resultaten daarvan worden in het voorjaar van 2027 verwacht en zouden kunnen leiden tot nieuwe beleidsaanpassingen.
De minister erkent ook dat het beleid ten gunste van mantelzorgers afhankelijk is van verschillende bestuursniveaus. Coördinatie met de gefedereerde entiteiten zal dus onontbeerlijk zijn. Volgens hem kan hun situatie alleen worden verbeterd als elke bevoegde minister en elke gefedereerde entiteit zijn deel van de verantwoordelijkheid op zich neemt.