Depressie frequentste ziektebeeld in psychiatrische instellingen
Trend naar gedeeltelijke hospitalisatie
Depressie was in 2024 de meest voorkomende diagnose bij opname in een psychiatrische instelling. Dat blijkt uit een rapport over de zorgactiviteit in psychiatrische instellingen.
Het rapport is gebaseerd op de Minimale Psychiatrische Gegevens (MPG) van psychiatrische ziekenhuizen (PZ) en psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen (PAAZ) voor 2024.
Diagnoses in psychiatrische instellingen
Depressieve stoornissen vertegenwoordigden in 2024 bijna 20% van de verblijven in PZ en PAAZ samen. Het is de meest frequent voorkomende diagnose in PAAZ (24,07%) en de tweede meest voorkomende in PZ (14,23%).
Alcoholmisbruik is de tweede meest voorkomende hoofddiagnose over alle instellingen heen. Het is de meest voorkomende hoofddiagnose in PZ (16,57%) en als de tweede in PAAZ (17,52%).
De derde meest voorkomende hoofddiagnose betreft aanpassingsstoornissen. Deze komen voor bij 10,93% van de verblijven in PZ en bij 16,26% van de verblijven in PAAZ.
Er is een duidelijk verschil tussen de ziektebeelden bij kinderen en jongeren en die bij volwassenen en ouderen. Ongeveer 1 op 10 opnames bij kinderen jonger dan 17 jaar heeft een hoofddiagnose omtrent aandachts- en gedragsproblemen. Bij de jongste leeftijdsgroepen zijn er veel verblijven voor kinderen met een autismespectrumstoornis, en in PZ een zeer hoog aantal ontwikkelingsstoornissen. Bij 13- tot 17-jarigen treden aanpassingsstoornissen en depressie meer naar de voorgrond.
Bij volwassenen zijn de meest voorkomende diagnoses depressie en alcoholmisbruik. Mannen vertonen vaker problematiek die verband houdt met alcohol, terwijl bij vrouwen depressieve stoornissen frequenter zijn.
Gedeeltelijke hospitalisatie
In totaal werden in 2024 116.777 nieuwe verblijven in PZ en PAAZ geregistreerd, waarvan 53% in PAAZ en 47% in PZ.
16% van de verblijven betreft gedeeltelijke hospitalisatie; sinds 2012 is dit type verblijf met 56% gestegen. Bij de voltijdse hospitalisaties is het aantal verblijven sinds 2012 met 3% gestegen, maar de ligduur met 14% gedaald.
Dit sluit aan bij de evolutie naar een verdere vermaatschappelijking van de zorg, zegt het rapport: ziekenhuisopnames worden korter en intensiever georganiseerd en de band met de thuisomgeving blijft dankzij partiële hospitalisatie behouden.
Beschermende observatiemaatregelen
In 2024 werden 8.734 nieuwe beschermende observatiemaatregelen geregistreerd. Dat is 45% meer dan in 2015. Vooral mannen tussen 19 en 70 jaar worden opgenomen; psychotische stoornissen en schizofrenie komen het vaakst voor.
Ongeveer één derde van de verblijven duurt minder dan 10 dagen. In bijna 70% van de gevallen eindigt de opname in onderling overleg.