Zijwieltjes
In 2022 verscheen mijn boekje Kunst op Voorschrift in de karaktersreeks van Academia Press. Het is een pleidooi voor de integratie van kunst in de zorg. Ik kristalliseerde er mijn droom om kunst aan bed te brengen van mensen opgenomen in het ziekenhuis. Intussen zijn we vier jaar verder en is het niet louter een droom, maar zijn stukjes en stukken ervan geleidelijk uitgekomen. Dus toen de mensen van Academia Press me in het najaar van 2026 vroegen of ze de vierde druk in gang mochten zetten, trok ik mijn stoute schoenen aan en na volmondig ja te hebben geantwoord op die mij toeschijnend retorische vraag, vroeg ik hen of ze voor de vijfde druk niet voor een luxe-editie wilden gaan: doorweven van gedichten en kunst. Ook het pareltje van de ons veel te vroeg ontvallen Caroline Pauwels, Ode aan de verwondering, verschenen in diezelfde reeks, kreeg enkele jaren later een luxe-editie, met prachtige gedichten van Bart Moeyaert en wonderlijke illustraties van Gerda Dendooven. Ze zeiden zowaar JA! Ik volgde mijn hart en vroeg dichter Maud Vanhauwaert en kunstenaar Bert De Geyter, of ze mijn compagnons de route wilden zijn. En ook zij zeiden JA!
En zo werd op 23 september 2026 de herziene editie van mijn boek Kunst op voorschrift voorgesteld in de Krook in Gent. De Blauwe Vogel (hoe mooi is de naam van die zaal) zat afgeladen vol. Ik was nog maar halverwege het versturen van uitnodigingen, toen ik bericht kreeg dat de zaal volzet was, er werden stoelen bijgezet, maar ook die bleken na een uur ingenomen.
Voor iemand die vaak het gevoel heeft te staan roepen in een woestijn waar weinig echo is, waar mijn woorden geen weerklank vinden, was dit een zeer deugddoende vaststelling – maar ook een beetje triest, want ik wilde nog veel mensen uitnodigen – sorry dus voor al wie geen persoonlijke uitnodiging kreeg. Ik moet toegeven: ik kan niet langer zeggen dat ik sta te roepen in de woestijn (ook al blijven de drempels vaak hoog, en wordt het belang van kunst in de zorg zwaar onderschat). De evidentie is intussen zo overweldigend geworden (zoek maar eens op PubMed, beste collega’s), er zijn boeken over geschreven, en WHO white papers, dat het bijna misdadig is om kunst niet te integreren in de zorg.
'Wat ben ik gezegend met zo veel zijwieltjes'
Het werd een bijzondere avond, 23 september 2026, daar in die goedgevulde Blauwe Vogel. Beatrice De Keyzer van Academia Press modereerde. Maud was er, en Bert, en Lies en Seraphine. Seraphine Stragier is muzikante en bracht al haar prachtige muziek op nyckelharpa (Zweeds voor sleutelharp), harp en cello aan bed – en nu dus in De Blauwe Vogel. De muziek raakte en ontroerde mateloos. Lies De Gendt is een verpleegkundige in het UZ Gent, samenleesvrijwilliger in ‘mijn’ heerlijke samenlezers-aan-bed-bende – opgeleid door Het-Fantastische-Lezerscollectief, en zorgmama voor haar dochter Fran, die al tien jaar psychisch ziek is. Ze getuigde over hoe mijn boekje haar bijbel was geworden (ik kan u verzekeren, als je zoiets hoort, valt ge efkes uit elkaar en lijmt ge uzelf daarna met goudlijm weer aan mekaar), en over wat lezen doet bij mensen. Ze las een Mootje voor van Maud (de korte columns die ze tweemaal per week schrijft voor De Morgen) over zijwieltjes. Daarin beschrijft Maud dat het weghalen van de zijwieltjes van het fietsje van haar dochter haar tot het besef bracht dat haar ouders haar zijwieltjes zijn. “Al jaren laveer ik soepel door het leven en ik kan in alle drukte mijn evenwicht bewaren, omdat ik nog altijd geflankeerd ben door hen. Zolang zij er zijn, kan ik niet vallen.”
Lies vertelde die mooie avond over hoe de vrouw opgenomen in het UZ Gent, aan wie ze dit Mootje voorlas, en terminaal ziek was, zei dat de tekst te horen haar voor het eerst deed inzien dat ze klaar was om te gaan. Omdat ze wist dat haar man, haar kinderen zijwieltjes hadden. De zaal was muisstil en diep ontroerd na deze getuigenis. En, Maud, ja, die viel ook een beetje in stukjes – of beter Mootjes.
Ik keek de zaal in, zag al die lieve gezichten, vele bekende, enkele onbekende en ik dacht: wat ben ik gezegend met zo veel zijwieltjes.
De geheel herziene editie van Kunst op Voorschrift verscheen in september 2026 bij Academia Press.