Voor het eerst in 25 jaar
NASA evacueert ISS-astronauten om medische redenen
Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA kondigt de vervroegde terugkeer aan van de bemanning Elevon (Crew-11) na een medisch incident dat zich op woensdag 7 januari aan boord van het Internationaal Ruimtestation (ISS) heeft voorgedaan. Het voorval, dat door het agentschap als uitzonderlijk wordt bestempeld, vormt de eerste medische evacuatie in 25 jaar van ononderbroken menselijke aanwezigheid in een baan om de aarde.
Volgens NASA-topman Jared Isaacman werd de beslissing genomen na overleg met dr. James Polk, hoofdarts van het agentschap, en de medische teams. Er is voorlopig nog geen datum voor de terugkeer vastgelegd.
Nood aan uitgebreider onderzoek
De betrokken astronaut, van wie de identiteit niet werd bekendgemaakt, is “volledig stabiel”, benadrukte dr. Polk tijdens een officiële persconferentie (video hieronder). Maar het incident (hartinfarct? beroerte?) vereist een grondiger diagnostisch onderzoek, dat onmogelijk uit te voeren is in microzwaartekracht. “We beschikken aan boord over medische apparatuur, maar niet over het volledige arsenaal dat men in een spoeddienst zou hebben om een grondig onderzoek te kunnen afronden,” lichtte de arts toe.
De Elevon-bemanning bestaat uit commandant Zena Cardman (VS), piloot Mike Fincke (VS), Kimiya Yui (Japan) van JAXA en Oleg Platonov van Roscosmos.
Zij arriveerden in augustus 2025 in het ISS aan boord van een Crew Dragon-capsule van SpaceX voor een missie van zes maanden, onder meer om scenario’s voor een maanlanding te simuleren in het kader van het Amerikaanse Artemis-programma. Alle vier keren zij eerder dan gepland terug naar de aarde.
Een primeur in 25 jaar ISS
Hoewel er geen sprake is van een levensbedreigende noodsituatie, kiest de NASA er toch voor om een voorzichtige aanpak te hanteren en een strikt voorzorgsbeginsel toe te passen. “Het gaat niet om een noodevacuatie, maar er blijft een risico zolang de diagnose niet vaststaat”, benadrukte dr. Polk.
De predictieve modellen van de NASA schatten dat er in principe ongeveer om de drie jaar een medische evacuatie zou moeten plaatsvinden tijdens de exploitatie van het ISS, maar tot nu toe is dat nog nooit nodig geweest.
De vervroegde terugkeer maakt het mogelijk om op aarde de noodzakelijke aanvullende onderzoeken uit te voeren. Dr. Polk benadrukte ook dat het incident geen verband houdt met operationele activiteiten, noch met de voorbereiding van een ruimtewandeling (die donderdag gepland stond in het kader van de toekomstige uitrol van zonnepanelen). Het gaat om een medisch probleem dat zich heeft voorgedaan in de specifieke context van microzwaartekracht, een omgeving waarin “situaties zich kunnen ontwikkelen ondanks training en de aanwezige medische capaciteiten aan boord”.
Nieuwe ploeg gaat mogelijk vroeger naar het ISS
De overblijvende bemanning (de Amerikaan Chris Williams en Russische astronauten) zal de essentiële operaties voortzetten, terwijl NASA de mogelijkheid onderzoekt om de lancering van Crew-12 (gepland in februari) te vervroegen. Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap benadrukt dat alle terugkeer naar de aarde wordt voorbereid met versterkte medische middelen, en dat er geen aanvullende buitengewone maatregelen nodig zijn voor de betrokken astronaut.
De buitendienststelling van het ISS, dat sinds het jaar 2000 permanent bemand is, was oorspronkelijk voorzien voor 2024, maar NASA oordeelde dat het station kan blijven functioneren tot 2030. Dit incident betekent in elk geval een kantelmoment in de medische geschiedenis van het ruimtestation: een herinnering dat, ondanks decennia aan expertise, bemande ruimtevaart een omgeving blijft waarin klinische voorzichtigheid een absolute regel is.
Herbekijk de persconferentie van de NASA van 8 januari:
