Gezocht: 110 huisartsen om voltijds ziektebriefjes te schrijven
Kamerfractieleider van de N-VA Axel Ronse heeft een wetsvoorstel ingediend dat werkgevers de mogelijkheid biedt om weer vanaf de eerste ziektedag een doktersattest te vragen. De potentiële impact op de huisartsen is groot, berekende Artsenkrant.
Vandaag kan een werknemer twee keer per kalenderjaar één dag ziek zijn zonder dat hij daarvoor een medisch attest moet voorleggen aan zijn werkgever. Dat opent volgens Axel Ronse (foto) de deur naar misbruik. “Wie ziekteverlof oneigenlijk wil gebruiken, kan zomaar een 'baaldag' nemen, zonder dat hij nog de moeite moet doen om naar de huisarts te gaan", zegt Ronse.
Werkgevers die daartegen willen optreden staan volgens hem machteloos. Daarom wil Ronse hen de mogelijkheid geven om opnieuw een ziekteattest te verplichten vanaf dag één van de afwezigheid, voor alle of een deel van de werknemers.
Ziekteverzuim voor een dag daalt lichtjes
Als werkgevers opnieuw een ziektebriefje zouden eisen vanaf de eerste ziektedag, hoeveel extra consultaties kan dat theoretisch dan opleveren? Cijfers die Artsenkrant ontving van sociaal secretariaat Attentia geven een indicatie.
Attentia analyseerde de payrollgegevens van 85 grote werkgevers, samen goed voor 58.989 werknemers. De cijfers omvatten uitsluitend geregistreerde ziektedagen zonder attest: een werknemer die één dag ziek is mét attest, komt er niet in voor.
In 2023 registreerde Attentia in deze groep nog 19,06 ziektedagen zonder attest per honderd werknemers. In 2024 waren dat er 24,90, een toename met 30,7%. Volgens Attentia kan die forse stijging mede te maken hebben met een grotere bekendheid van de regeling en een betere registratie: sommige werkgevers gebruikten de betreffende payrollcode pas vanaf dat jaar. In 2025 bleef het cijfer vrijwel stabiel op 25,08 per honderd werknemers.
Voor 2026 registreerde Attentia tot 1 oktober al 16,81 dagen zonder attest per honderd werknemers. Het sociaal secretariaat verwacht voor heel 2026 een lager totaal dan in 2025. Dat valt wellicht samen met de beperking van de vrijstelling tot twee keer per jaar, maar de cijfers tonen geen oorzakelijk verband aan. Ook registratiegedrag, seizoenseffecten en wijzigingen in de groep werkgevers kunnen meespelen.
De cijfers maken duidelijk dat de maatregel onvermijdelijk extra druk zal zetten op een al overbelaste huisartsenzorg
Wat betekent attestplicht voor huisartsen?
Om de impact op huisartsen te berekenen, zijn een paar assumpties nodig. We gaan er om te beginnen van uit dat de cijfers van Attentia representatief zijn, d.w.z. dat andere sociale secretariaten vergelijkbaar eendaags ziekteverzuim optekenen.
Als we de 16,81 geregistreerde dagen tot 1 oktober extrapoleren naar een volledig jaar, komen we op 22,41 ziektedagen per 100 werknemers voor het volledige jaar 2026.
Als we dat cijfer vervolgens extrapoleren naar de 5,163 miljoen werkende personen (15 jaar en ouder) die Statbel voor het tweede kwartaal van 2026 telt, komen we op ongeveer 1.157.000 ziektedagen van één dag zonder attest. Daarbij past het voorbehoud dat de Attentia-steekproef bestaat uit grote werkgevers, terwijl het Statbel-cijfer alle werkenden (ook in kmo’s, onderwijs en overheden) omvat.
De volgende aanname is dat elk van die 1.157.000 dagen een extra consultatie van tien minuten bij de huisarts kost als het ziektebriefje voor één dag veralgemeend wordt. Dat komt overeen met 24.100 werkdagen van acht uur, of – uitgaande van 220 werkdagen per jaar – het equivalent van ongeveer 110 voltijdse artsen die niets anders doen dan ziektebriefjes voor één dag attesteren.
Tegen een tarief van 29,74 euro per raadpleging zou de kost van deze 1,15 miljoen consultaties circa 34,4 miljoen euro bedragen. Ter vergelijking: het Verzekeringscomité keurde voor 2027 een besparingsvoorstel goed waarin 36,9 miljoen euro bespaard wordt in de artsenhonoraria.
Weliswaar gaat het bij de consultaties voor ziektebriefjes niet om een zuivere meeruitgave voor de ziekteverzekering, want huisartsen doen vandaag tijdens die uren ook al raadplegingen. Maar elke consultatie die ze doen om een ziekte-attest uit te schrijven, gaat ten koste van een patiënt die andere zorgnoden heeft.
Nogmaals: onze berekeningen bevatten meerdere extrapolaties en gaan uit van een worst case scenario. Niet elke werkgever zal van de voorgestelde mogelijkheid gebruikmaken, en het aantal afwezigheden in de totale populatie is wellicht overschat. Niettemin maken de cijfers duidelijk dat de maatregel onvermijdelijk extra druk zal zetten op een al overbelaste huisartsenzorg.
Marieke Geijsels van ViaCaro kan zich vinden in die conclusie. “Het zou financieel nog interessanter zijn om de regel zelfs nog uit te breiden naar een afwezigheid van twee of drie dagen, of vaker per jaar. Bij ons in de praktijk proberen we al langer de mensen te scheiden die echt een zorgvraag hebben van diegenen die enkel een attest nodig hebben. Die laatste groep omvat ongeveer 30% van de patiënten die ons eigenlijk zonder zorgvraag consulteren.”
Duitsland: 945 artsen nodig
Afgelopen zomer besliste de Duitse regering dat werknemers vanaf de eerste dag ziekte een attest van arbeidsongeschiktheid moeten indienen. Momenteel kunnen artsen via een telefonische consultatie een ziektebriefje voor één tot maximaal vijf dagen afleveren, de zogeheten 'telefonische Krankschreibung'.
De extra raadplegingen die dit besluit met zich meebrengt, zullen volgens de Kassenärztliche Bundesvereinigung (KBV) resulteren in 208.000 bijkomende werkdagen voor Duitse huisartsen (berekend aan tien minuten per raadpleging). Uitgaande van 220 werkdagen per jaar zijn er in Duitsland 945 voltijdse huisartsen nodig die niets anders doen dan ziektebriefjes schrijven.