Life Sciences Declaration
Van Pharma Valley naar Pharma Desert
In de recent verschenen Life Sciences Declaration waarschuwen pharma.be en bio.be, respectievelijk de koepelorganisaties van de farmaceutische en biotechnologische industrie, dat België dreigt af te glijden van een Pharma Valley naar een Pharma Desert. Volgens Caroline Ven, CEO van pharma.be, is het intussen vijf na twaalf.
Onderneem nu actie om gezondheid, welvaart en strategische autonomie in België veilig te stellen, luidt de niet mis te verstane aanhef van de Life Sciences Declaration van pharma.be en bio.be. "De kracht van het Belgische gezondheidszorgsysteem, de wetenschappelijke excellentie en de economische toekomst hangen af van de keuzes die beleidsmakers vandaag maken", waarschuwen de twee koepelorganisaties.
België loopt het risico te evolueren van een Pharma Valley naar een Pharma Desert. Forse woorden in jullie verklaring. Hoe is het zo ver kunnen komen?
Caroline Ven: België heeft een goede uitgangspositie met een sterke aanwezigheid van zowel farmaceutische industrie als onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten al dan niet in samenwerking met universiteiten, ziekenhuizen en onderzoeksinstellingen. Dat is belangrijk voor patiënten omdat ze zo als eerste toegang krijgen tot beloftevolle behandelingen. Ook voor het zorgsysteem is het belangrijk. Onze artsen, verpleegkundigen en apothekers komen zo snel in aanraking met nieuwe behandelmethodes die 'on top' staan van wat de wetenschap vandaag te bieden heeft. Dat zijn allemaal elementen die van ons land een Pharma Valley maken.
Hoe komt het dat dit vandaag onder druk staat?
Daarvoor moeten we kijken naar de geopolitieke situatie. China investeert de laatste jaren enorme bedragen in onderzoek en ontwikkeling. Het land heeft een erg aantrekkelijke markt om innovaties te lanceren, zowel door de stand van de wetenschap als door wat er mogelijk is op vlak van klinische studies. Het land heeft bovendien maar één regulator waardoor het potentieel wordt uitgerold voor bijna een miljard mensen. Mede door de evolutie van de levensstandaard in het land evolueerde het tot een gigantische markt.
Een andere bedreiging komt vanuit de Verenigde Staten, die een zeer expliciet beleid voeren om bedrijven naar het land te trekken door de koppeling te maken tussen enerzijds productie en anderzijds de toegang tot de interessante Amerikaanse markt, die zeer snel innovaties oppikt. Veel sneller dan bij ons. Men zegt dan wel dat de vergoedingen hoger liggen, maar hun vergoedingssysteem is fundamenteel anders. Door het systeem van tussenpersonen komen de hogere prijzen niet altijd de industrie ten goede.
'Wat we vooral hopen, is dat geneesmiddelen niet langer gezien worden als een kost, maar als een investering'
Bestaat het gevaar dat naast de productie ook het klinisch onderzoek uit België, en bij uitbreiding Europa, verdwijnt?
Wie de wetenschappelijke tijdschriften volgt, ziet nu al dat China voorsprong neemt inzake onderzoek naar cel- en gentherapie. Op een bepaald moment moeten bedrijven keuzes maken. De Amerikaanse markt voor innovatie is globaal goed voor 60% van de omzet van de farmaceutische bedrijven. Het zet bedrijven ertoe aan in de Verenigde Staten te produceren. Dat zijn investeringen die niet meer in België worden gedaan. Een argument om hen toch hier te houden, is inzetten op klinisch onderzoek. Maar dan moet je na het klinisch onderzoek wel onmiddellijk toegang hebben tot de markt en terugbetaling krijgen. Die koppeling wordt hier niet gemaakt. Omdat de Verenigde Staten dat wel doen, verdwijnen nieuwe studies in die richting. Met als gevolg dat ook de productie naar daar verhuist. Zo dreigen we op alle fronten in de problemen te komen: onderzoek, ontwikkeling, klinische studies en productie. Ik ken bedrijven die twee jaar geleden al beslisten alle klinische studies in België stop te zetten. Ze krijgen het in hun hoofdkwartier niet meer verkocht.
Wat verwacht u concreet van de overheid om het tij te keren?
Wij willen dat België patiënten veel sneller toegang tot innovatie biedt. Bovendien worden er in België te veel terugbetalingsdossiers geweigerd of komt men niet tot een akkoord omdat er onredelijke en onrealistische voorwaarden worden gesteld, waardoor die geneesmiddelen niet kunnen worden gelanceerd. De CTG keert alle dossiers binnenstebuiten. Zelfs wanneer de EMA zijn goedkeuring heeft gegeven, wil men bijvoorbeeld bijkomende Belgische data om zeker te zijn dat het de moeite waard is. Dat is vooral een probleem voor weesgeneesmiddelen voor zeldzame ziekten. Zestig procent van de in België voor terugbetaling voorgelegde weesgeneesmiddelen worden uiteindelijk niet terugbetaald.
Vreest de industrie dat bij de komende besparingen de industrie zwaar zal worden geviseerd?
Momenteel kennen we een aantal fiscale maatregelen, zoals de terugstorting van een deel van de bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers actief in O&O. Die compenseren deels de handicaps die we hebben door hogere loonkosten en een relatief hoge fiscaliteit. Dat is een belangrijke maatregel om competitief te blijven ten aanzien van andere landen. We weten niet of zo'n maatregel in het vizier ligt, maar we hebben alvast luid en duidelijk laten weten dat hij niet mag sneuvelen. Dit is trouwens ook belangrijk voor spin-offs van universiteiten. We hopen dat er bij de begrotingsbesprekingen naar wordt geluisterd.
Intussen daalt de tewerkstelling in de farmaceutische sector.
Na een periode van stagnering van de tewerkstelling, stellen we het laatste jaar een daling vast. Uit een bevraging in het voorjaar bij onze leden, kwam naar voor dat nagenoeg alle nieuwe investeringen on hold staan. Over een periode van drie tot vijf jaar gaan we dat voelen. Eens je niet meer mee bent met de nieuwste ontwikkelingen, met de nieuwste infrastructuur, verlies je nog meer je concurrentiepositie en zit je op termijn met een uitdovende activiteit. Vergelijk dat met de Verenigde Staten waar al voor meer dan 500 miljard dollar nieuwe investeringen zijn aangekondigd.
Is de situatie even dramatisch in de andere Europese landen?
Alle Europese landen zitten in hetzelfde schuitje, maar in Denemarken werd bijvoorbeeld wel een taskforce opgericht om de dialoog tussen overheid en industrie te stimuleren. Wat er in Duitsland en Frankrijk gebeurt, verontrust me wel. Frankrijk maakt de voorwaarden voor terugbetaling aantrekkelijker voor geneesmiddelen die in Frankrijk worden geproduceerd. Duitsland wil voor het eerst een korting van 8,5% op geneesmiddelen invoeren, maar dat wordt afgevlakt naarmate economische activiteiten in Duitsland plaatsvinden.
Heeft de overheid al gereageerd op de Life Sciences Declaration?
Minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) en minister van Economie David Clarinval (MR) zetten inmiddels hun handtekening onder de tekst. Clarinval zette ook al een eerste stap door een vereenvoudiging van de prijsprocedures waarbij bij een nieuwe indicatie voor een geneesmiddel een eenvoudige notificatie volstaat en niet meer de hele procedure moet worden doorlopen. Niet onbelangrijk omdat het om zo'n 15% van de dossiers gaat.
Bij patiënten, maar ook bij artsen klinkt soms dat geneesmiddelen wel erg duur zijn (geworden). Terecht?
Hier maakt men een drievoudige denkfout. Ten eerste weet men niet wat de echte, onderhandelde prijs is. Grosso modo gaat het om een korting van 55%. Ten tweede worden door nieuwe behandelingen heel wat andere kosten vermeden zoals langdurige zorg, hospitalisaties en operaties. Ten slotte moet ook het tijdspad in ogenschouw worden genomen. Het aantal jaren dat onze bedrijven hebben om de investeringen te recupereren, is beperkt. Concreet gaat het om vijf tot zeven jaar.
Is dat een pleidooi om de beschermingsperiode te beschermen?
Jazeker. Die discussie is ook bezig op Europees niveau, met de Biotech Act. Normaal zou dat tegen het einde van het jaar rond moeten zijn, maar er zou wat vertraging op zitten.
Wat we eigenlijk vooral hopen, is dat geneesmiddelen niet langer gezien worden als een kost, maar als een investering.