Cardiovasculaire preventie: verontrustend resultaat REACT-studie
ESC-CONGRES Met een AI-geassisteerde 3D-echografie van de arteria carotis en de art. femoralis en een CT-scan van de kransslagaders hebben de vorsers stille atherosclerose vastgesteld bij bijna 60% van de proefpersonen in de REACT-studie. De proefpersonen waren 18 tot 70 jaar oud en omvatten dus het hele levensspectrum. De vraag rijst dan ook of de SCORE2-tabel wel relevant is bij het ramen van het cardiovasculaire risico bij jonge mensen zonder symptomen. Reden tot ongerustheid.
Atherosclerose begint al vroeg in het leven. Je kan al atheroomplaten in beeld brengen vanaf de leeftijd van 20, 30 jaar. De atherosclerose kan jarenlang evolueren zonder symptomen tot er op een goede dag een cardiovasculair accident optreedt. Moeten we ons daar zorgen over maken, en zo ja, vanaf welke leeftijd?
De REACT-studie heeft de aanwezigheid, de ligging en het volume van atheroomplaten geanalyseerd bij proefpersonen zonder bekende atherosclerose. De studie doet de vraag rijzen of het niet beter zou zijn de preventie op te drijven in die stille fase, die een infarct, een CVA of plotselinge dood voorafgaat?
5-10% min 30-jarigen vertoont stille atherosclerose
De vorsers hebben hun prospectieve cohortonderzoek uitgevoerd bij 16.808 volwassenen van 18 tot 70 jaar zonder bekende atherosclerotische hart- en vaataandoening. Stille atherosclerose werd opgespoord met een 3D-echografie van de art. carotis en de art. femoralis en een CT-scan van de kransslagaders. Bij 57,1% van de proefpersonen hebben de vorsers een stille atherosclerose gedetecteerd. Op de leeftijd van 18-29 jaar was dat al zo bij 8,7% van de mannen en 6,7% van de vrouwen, en die cijfers zijn progressief gestegen tot > 90% na de leeftijd van 70 jaar.
Bij de jonge proefpersonen werden vooral atheroomplaten teruggevonden in de art. carotis. Bij de ouderen zijn atheroomplaten vastgesteld in meerdere territoria. De atheroomplaten namen exponentieel toe vanaf de leeftijd van vijftig jaar (coronaire atheromatose 3,7%/jaar bij vrouwen en 4,7% bij mannen). De prevalentie van stille atherosclerose steeg sneller bij mannen. Bij vrouwen nam de prevalentie toe rond de leeftijd van vijftig jaar en op de leeftijd van zeventig jaar was de prevalentie even hoog als bij mannen. 16% van de proefpersonen van 60-70 jaar met een asymptomatische stille atherosclerose had een SCORE2-risico > 10% (hoog risico); 50% had een SCORE2-risico van 5-10% (matig hoog risico) en 35% een score < 5% (laag risico).
Dat betekent dat slechts één van de zes proefpersonen met een stille atherosclerose een hoog risico zou lopen volgens de SCORE2-tabel, en dat waren vooral de jongere proefpersonen (specificiteit 99,8% en sensitiviteit 1,9%). 
Waarom zorgen maken?
Al op de leeftijd van 18-29 jaar kan je perifere stille atherosclerose vaststellen. 50-60% van de proefpersonen van 40-49 jaar had stille perifere en coronaire atherosclerose. Vanaf de leeftijd van vijftig jaar zijn meerdere bloedvaten aangetast.
Volgens de SCORE2-tabel liep slechts een op de zes proefpersonen met stille atherosclerose een hoog risico.
Stille atherosclerose is een voorspeller van ischemische accidenten en overlijden, los van de klassieke risicofactoren. Door stille atherosclerose bij jongvolwassenen op te sporen met cardiale beeldvorming, zou je vroeger de risicofactoren kunnen aanpakken, voor er cardiovasculaire problemen optreden. In het kader van de tweede fase van de REACT-studie plannen de vorsers een grootschalige gerandomiseerde studie.
Referenties:
1.Bundgaard H. ESC 2026. Hot line 2
2.Bundgaard H, García-Lunar I, Kofoed KF, et al. Prevalence of Silent Atherosclerosis across Adult Life. New England Journal of Medicine. Published August 29, 2026.doi:10.1056/NEJMoa2609059.